ABC spraw o rozwód oraz spraw o separację 2/2.

Tekst stanowi kontynuację rozważań dotyczących spraw o rozwód oraz spraw o separację. We wpisie znajdują się informacje dot. zobowiązań alimentacyjnych pomiędzy byłymi małżonkami. W tym kontekście wskażę również dlaczego ustalenie winy w rozkładzie pożycia może mieć ogromne znaczenie. Ponadto opiszemy regulacje prawne, z których możemy skorzystać prowadząc sprawę o rozwód lub sprawę o separację.

Alimenty pomiędzy byłymi małżonkami.

W pierwszej kolejności zajmiemy się sprawami alimentów pomiędzy byłymi małżonkami – kończąc jednocześnie kwestię winy w rozkładzie pożycia, która to została rozpoczęta w poprzednim wpisie. Otóż wielokrotnie rozmawiałem z Klientami, którzy nie znali konsekwencji orzeczenia o winie w wyroku rozwodowym. Zdarzało się również tak, że Klienci stwierdzali, iż chcą uzyskać „szybki”rozwód, więc nie mają żadnych zastrzeżeń, aby sąd orzekł o ich wyłącznej winie.

Dlaczego tak zrobić absolutnie nie można? Ponieważ orzeczenie o winie ma znakomity wpływ na ewentualne roszczenie alimentacyjne byłego małżonka. Jeżeli sąd nie orzekł o winie w rozkładzie pożycia i obciążył jednego z małżonków zobowiązaniem alimentacyjnym na rzecz drugiego małżonka, to obowiązek alimentacyjny co do zasady wygasa po 5 latach od orzeczenia rozwodu. Jeżeli natomiast obciążony zobowiązaniem alimentacyjnym jest małżonek współwinny lub wyłącznie winny rozkładowi pożycia, to obowiązek alimentacyjny co do zasady będzie trwał całe życie. Przepisy w tym zakresie są całkowicie bezwzględne, dlatego zdarza się, że ludzie, którzy decydują się na prowadzenie sprawy o rozwód bez pomocy pełnomocnika oraz nie posiadając ww. informacji ponoszą konsekwencje właściwie do końca życia. Nie sposób bowiem podważyć prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie winy. Niejednokrotnie zajmowałem się sprawami dot. alimentów pomiędzy byłymi małżonkami, którzy rozwiedli się już kilkanaście lat wcześniej. Nawet po takim okresie obowiązek alimentacyjny nadal trwa i możliwa jest jedynie jego zmiana (podwyższenie albo obniżenie), natomiast o całkowite uchylenie jest niezwykle trudno.

Ponadto, czytając poprzedni akapit, warto również zauważyć, że w niektórych przypadkach orzeczenie o winie obu stron jest zdecydowanie korzystniejsze, niż orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie. Korzystniejsze oczywiście z perspektywy małżonka uprawnionego do alimentów, albowiem zobowiązanie nie wygaśnie po 5 latach od orzeczenia rozwodu. Zdradzę Wam jeszcze strategię wykorzystywaną przez prawników mających doświadczenie w tego typu sprawach. Otóż, pełnomocnicy wiedzą, że ludzie często nie mają wiedzy dot. wpływu orzeczenia o winie na regulację alimentów. Dlatego też w sprawie o rozwód wnoszą jedynie o orzeczenie o winie, natomiast nie wnoszą o ustalenie obowiązku alimentacyjnego. Wniosek w zakresie alimentów prawdopodobnie skłoniłby stronę przeciwną do skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej. Natomiast jeżeli w sprawie o rozwód nie pojawia się kwestia alimentów, to osoba której wydaje się, że kwestia winy jest nieistotna zgadza się na ustalenie, że do rozwodu doszło z jej wyłącznej winy. Po prawomocności takiego orzeczenia wnosi się sprawę o ustalenie obowiązku alimentacyjnego na rzecz małżonka niewinnego, a wtedy na reakcję jest już za późno…

Na tym zakończę rozważania dot. alimentów pomiędzy byłymi małżonkami. Jeśli ktoś chciałby nieco poszerzyć niniejsze zagadnienie, to o przepisie dot. ustalania obowiązku alimentacyjnego napisałem w odrębnym wpisie. Link do wpisu przedstawiam poniżej:

Inne orzeczenia w sprawach o rozwód oraz separację.

Sprawy o rozwód, czy też sprawy o separację bywają postępowaniami, które kończą się na pierwszej rozprawie, a czasami trwają długie lata… Sprawy krótkie, to takie, w których małżonkowie nie mają dzieci lub dzieci są dorosłe, a strony zgadzają się w kwestii ustalenia winy lub jej braku. Sprawy długie związane są przede wszystkim ze sporem w zakresie ustalenia winy oraz w zakresie opieki i utrzymania dzieci małżonków.

I. Opieka nad małoletnimi dziećmi.

Przede wszystkim w sprawie o rozwód lub w sprawie o separację sąd rozstrzyga, który rodzic będzie sprawował bieżącą opiekę nad małoletnimi dziećmi. Drugi rodzic może w takim przypadku żądać ustalenia kontaktów z dziećmi. W zakresie kontaktów wskazane jest, aby rodzice wypracowali wspólne stanowisko. Praktycznie zawsze sąd proponuje stronom ugodowe załatwienie sprawy o rozwód lub separację. Do pertraktacji ugodowych może dojść przed sądem lub przed mediatorem. Nawet jeżeli strony są bardzo silnie skonfliktowane i nie ma możliwości na jakiekolwiek porozumienie w zakresie orzekania o winie, to możliwe jest porozumienie w zakresie sprawowania opieki nad dziećmi oraz w zakresie realizacji kontaktów.

Jeżeli jednak małżonkom nie uda się porozumieć w ww. kwestiach, to rozstrzygał będzie sąd. Sąd natomiast kieruje się przede wszystkim dobrem dzieci. Sposoby ustalania tegoż dobra są różne, natomiast zawsze sąd musi rozważyć wszystkie okoliczności. Im dzieci są starsze tym istotniejsze są ich osobiste preferencje. Ponadto praktyką jest przeprowadzenie dowodu z opinii Opiniodawczego Zespołu Specjalistów Sądowych. Przeprowadzenie takiego dowodu przedłuża postępowanie o kilka miesięcy, następnie bardzo często wydawane są opinie uzupełniające, ponieważ przynajmniej jedna strona nie jest zadowolona z ustaleń poczynionych przez specjalistów sądowych. Samo badanie jest swego rodzaju przesłuchaniem dzieci oraz rodziców. Zwykle trwa kilka godzin i jest bardzo szczegółowe. Jeśli chodzi o ocenę tegoż badania, to może daruję sobie komentarz, natomiast śmiało można powiedzieć, że wnioski bywają zaskakujące.

II. Władza rodzicielska.

Sąd w sprawie o rozwód/separację decyduje również o władzy rodzicielskiej rodziców nad dziećmi. Do możliwych rozstrzygnięć należy zaliczyć:

  • powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom;
  • powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, przy jednoczesnym ograniczeniu władzy rodzicielskiej drugiego rodzica;
  • ograniczenie władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców;
  • pozbawienie władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców;
  • zawieszenie władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców.

Nadmienić należy, że pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej nie sprawia, że rodzic ten nie jest zobowiązany do pokrywania kosztów utrzymania dziecka. W tym zakresie przepis ma pełne uzasadnienie. Jednak niniejsza zasada działa również w drugą stronę. Jeśli zatem rodzic zostanie pozbawiony władzy rodzicielskiej np. w wyniku nadmiernego karcenia dziecka, zmuszania go do ciężkiej pracy, braku odpowiedniej opieki, to i tak w przyszłości dziecko może zostać zobowiązane do ponoszenia kosztów utrzymania tegoż rodzica. W tym zakresie wydaje się, że uzasadniona byłaby pewna zmiana obowiazujących przepisów, ponieważ nietrudno sobie wyobrazić krzywdzące wykorzystanie prawa. A z prawem to jest tak, że jeżeli coś możemy sobie wyobrazić, to w praktyce może się stać 2x więcej niż sobie wyobrażamy.

III. Alimenty.

Jeżeli małżonkowie mają dzieci, to niemalże zawsze sąd orzeka również o ponoszeniu przez rodziców kosztów ich utrzymania. Rodzice są zobowiązani do utrzymywania dzieci, dlatego rodzic, który nie sprawuje nad nimi codziennej opieki jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym.

Wspomnę, że obowiązek alimentacyjny zależy od uzasadnionych potrzeb uprawnionego (dziecka) oraz możliwości majątkowych zobowiązanego (rodzica). Często spotykam się z sytuacjami, że rodzic zobowiązany oczekuje ustalenia alimentów na poziomie 200/300 zł. Oczywiście każdą sprawę trzeba rozstrzygać indywidualnie i w pewnych sytuacjach taka wysokość alimentów jest uzasadniona – w szczególności, gdy rodzic partycypuje w kosztach utrzymania dziecka niezależnie od obowiązku alimentacyjnego. W większości jednak przypadków sądy biorą pod uwagę, że na przestrzeni ostatnich lat inflacja poszybowała w górę, w związku z czym koszty życia stały się znacznie większe niż jeszcze kilka lat temu. Takie okoliczności mają bezpośredni wpływ na odpowiednio wyższy obowiązek alimentacyjny.

Jeżeli jesteście zainteresowani szerszym rozważaniem dot. obowiązku alimentacyjnego, to na blogu poruszałem już niniejszą tematykę. Poza wpisem wskazanym powyżej jest również pierwsza część alimentacyjnych prawd i mitów:

IV. Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania.

W sprawie o rozwód oraz w sprawach o separację sąd może również na żądanie każdego z małżonków orzec o sposobie korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania. Zdarza się bowiem, że sytuacja życiowa zmusza małżonków do wspólnego mieszkania już po rozwodzie. W takim przypadku orzeczenie dot. sposobu korzystania ze wspólnego lokalu może zapobiec ewentualnym konfliktom. W skrajnych wypadkach sąd może orzec również eksmisję jednego z małżonków – dzieje się tak, jeżeli rażąco naganne postępowanie jednego z małżonków uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie jednego mieszkania.

V. Podział majątku wspólnego.

Rozstrzygając sprawę o rozwód lub sprawę o separację sąd może dokonać podziału majątku wspólnego małżonków. Orzeczenie w tym zakresie jest jednak możliwe, tylko jeśli nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. W praktyce podział wspólnego majątku jest bardzo rzadko orzekany w sprawach o rozwód. Nieczęsto bowiem strony są w pełni zgodne, co do sposobu podziału majątku, a tylko taka zgoda umożliwia jego podział w sprawie rozwodowej. Jej brak bowiem, niemalże nieuchronnie prowadzi do powstania zwłoki.

VI. Powrót do poprzedniego nazwiska.

Ostatnia już kwestia dot. nie tyle sprawy rozwodowej, co okresu bezpośrednio po przeprowadzeniu rozwodu. Chodzi o uprawnienie do powrotu do poprzedniego nazwiska, które zostało zmienione w wyniku zawarcia związku małżeńskiego. Takie uprawnienie przysługuje nam przez 3 miesiące od dnia uprawomocnienia wyroku rozwodowego. Aby zmienić nazwisko musimy złożyć odpowiednie oświadczenie przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego lub przed konsulem.

Podsumowanie.

Podsumowując ten możliwie skrócony, a jednak dość długi wpis należy wskazać, że sprawy o rozwód, czy też sprawy o separację mogą być bardzo skomplikowane. Co więcej, skutki rozwodu mogą nam towarzyszyć przez całe życie. Z całą zatem pewnością, jeśli już życie zrobi z nas stronę takiego postępowania, winniśmy zachować czujność i jak największą staranność. Dość duży zakres dyskrecjonalności sądów utrudnia skuteczne zaskarżanie wyroków, a drugiej szansy na poprowadzenie sprawy niestety nie otrzymamy.